Editorial (July – September 2007) संपादकीय

संपादकीय

मिळे यश तसे न मिळो, तेथे असे सदा समभावे
जरी आचरे कर्म सकाळ तो, कर्म – बंध न च पावे ||

परमपूज्य स्वामी स्वरूपानंद (पुण्यतिथी श्रावण करू.१२, सप्टेंबर ८) रचित ‘भावार्थ गीता’ म्हणजे मराठी सारस्वताचं वैभव, सुगंधाचा मोहक दरवळ आणि बावनखणी सओन्दार्यांनी नटलेल असामान्य प्रतिभेचं लेण आहे.

कर्मचक्राच्या फेऱ्यामध्ये राहूनही कर्माच्या बंधनामध्ये न राहणे ज्याला जमले तो यशापयशाच्या प्रसंगी समतोल राखून असतो. यश-अपयश, सुख-दुःख हे मानवी जीवनाचं अंग आहे, हे प्रथम नीट समजून घ्यायला हंवं. अपयश आलेल्याला यशप्राप्तीचा होणारा आनंद वा दुःखाने वेढलेल्याला झालेली सुखाची खरी किंमत समजावून देणारी आहे. अपयशाच्या लाटेवर हेलकावे खात असताना मनाचा तोल ढळू न देता त्यावर स्वार होऊन पैलतीर गाठणे ज्याला जमले तोच आयुष्यात यशवंत होऊ शकतो.

Continue reading “Editorial (July – September 2007) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (संपादकीय) by Madhav Ghule

संपादकीय

यत्नानुसारिणी लक्ष्मी किर्तीस्त्यागानुसारिणी
कर्मानुसारिणी बुद्धी विद्याभ्यासानुसारिणी ||
भावार्थ : प्रयत्नाने लक्ष्मी मिळते, त्यागाने कीर्ति वाढते
कर्माने ठरते बुद्धी, विद्याभ्यास जसा तशी ||

संस्कृत भाषेची श्रीमंती पाहून, वाचून, ऐकून मन थक्क होतं. अंतरंगात शिरता आलं तर त्यापरता अन्य आनंद नाही. ऋचा, श्लोक, सुभाषिते, स्तुती, स्तोत्र, अवतरणे यांच्या अलंकारिक शब्दरचनेचं श्रवणसुख मनोहारी आहे. एकेक वर्ण, शब्द, संधी, उच्चारताना स्वर, लय, ताल या साऱ्याचा नादमय आविष्कार तनामनाला रोमांचित करतो. भाषेची प्रगल्भता विलक्षण आहे आणि मोजक्या शब्दांत संपूर्ण आशय सांगण्याची हातोटी त्यामधे पुरेपूर आहे. उंच उसळणाऱ्या लाटा पलीकडच्या शांत, धीरगंभीर, सागराची अथांगता, गूढ तरीही प्रचंड कुतूहल वाटावं अशी खोली आणि अतुलनीय प्रतिभा असलेली ती एक अलौकिक, सर्वांगसुंदर भाषा आहे.

Continue reading “Editorial (संपादकीय) by Madhav Ghule” »

Continue Reading Post

Editorial (January – March 2007) संपादकीय

संपादकीय

तुमचा दृष्टीकोन समान असावा
तुमची स्पंदनं एक व्हांवीत
तुमची मनं समविचारानी प्रेरित असावीत
तर मग तुमची संघटनाही बळकट होईल.
ऋग्वेद संहिता

अखिल प्राणिमात्राला विश्वबंधुत्वाचा, प्रेमाचा संदेश देणारे चतुर्वेद म्हणजे आपली अस्मिता आणि स्वाभिमान आहे. उपरोक्त उदघृत केलेले वचन हे ऋग्वेदातील असून समाजप्रिय मानवजातीला सतत प्रगतीच्या टप्प्यावर राहण्यासाठी केलेले अचूक व नेमके मार्गदर्शन आहे.

माझे मते आपलं कुटुंब हीही एक संघटनाच आहे. कुटुंबाला आपलं मानून त्याचं हित जपणारा, सुख वाटणारा पण दुःखद प्रसंगी आधार देणारा एवंच कुटुंबाचं पालनपोषण करणारा, संपूर्ण पालकत्व स्वतःहून घेणारा हा कुटुंबप्रमुख समाजाचाच एक भाग आहे. कुटुंबाच्या पालकत्वाबरोबरच आपले आप्तेष्ट, मित्रपरिवार, शेजार अशा वाढत्या क्रमानी अंवतीभंवतीचा समाज यांना एक दृष्टीकोन देणं, त्यांची स्पंदन जाणून घेऊन त्याला दिशा देणं आणि मनामानांना आचारविचारांनी एकत्र बांधून ठेवणं याचाच अर्थ त्यांना संघटीत करणं. निरपेक्ष बुद्धीनं केलेल्या कामामुळे मन सुदृढ होते; त्याचा समतोल टिकून राहतो आणि विवेक जागृत होतो.

Continue reading “Editorial (January – March 2007) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (April – June 2006) संपादकीय

संपादकीय

माणसाच्या आयुष्यात सुख आणि दुःखाचे प्रमाण सारखेच असते, पण दुर्दैवाने तो दुःखाचा बाऊ अधिक करतो, त्याबद्दल अधिक नाराजी, असमाधान दाखवतो. सुखामागून दुःख आणि दुःखामागून सुख ही तर जीवनरहाटीच आहे.दोन्ही अवस्था सारख्याच. त्याची तीव्रता कमी अधिक असते इतकंच. त्यासाठी आपली वृत्ती अधिक डोळस हवी.

निसर्गाकडून शिकण्यासारखं खूप काही असतं. झाडांचच पाहा नां! पानझडी आली म्हणून ते काही हतबल होत नाही, वा कोमेजून, वठूनही जात नाही, तर वसंत ऋतूंचं स्वागत मोठ्या उत्साहाने करायला सिद्ध होत. पानाफुलांनी आणि फळांनी हळूहळू बहरून जात.

Continue reading “Editorial (April – June 2006) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (January – March 2006) संपादकीय

संपादकीय

संघटना आणि कार्यकर्ता

‘नकाशा फक्त दिशा आणि मार्ग दाखवतो. नकाशातील इमारतीत राहता येत नसत; एवढं वैगुण्य कोणत्याही नकाशात असतं. वास्तव्य करायचं तर नकाशाबरहुकूम ती वास्तू ज्याची त्यानं उभारून घ्यायची असते.’

‘पळून गेलं की सगळ्या धोक्यातून सुटका होते असं थोडंच आहे? धोक्यामुळे तर दहाजण एकत्र येतात आणि एकत्र राहू लागतात. एकत्र राहण्यासाठी धाक लागतोच; बाहेरचा नसला तरी घरातला; घरातला नसला तर मनातला.’

‘निंदा, टीका ही मोफत मिळणारी गोष्ट होय; त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.’

Continue reading “Editorial (January – March 2006) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (October – December 2005) संपादकीय

संपादकीय

कार्यकारी सदस्य

तुमच्या भेटीला !

आधुनिक युगाच्या मार्केटिंग तंत्राचा मंत्र आहे ” ग्राहक राजा ” ! विविध माध्यमांचा वापर करून आपलं सार कौशल्य पणाला लावून या राजाला खुश करण्याचा आटापिटा सतत सुरु असतो. अर्थात मार्केटिंग या संज्ञेचा अधिक बारकाईने अभ्यास केला तर त्याची कांही तंत्र विकसित करून आपल्या संस्थेलाही ती लागू करावीत. संस्थेचा आजीव सभासद म्हणजे भक्कम पाया लाभलेली देखणी इमारत! ज्ञातीबांधवांनी एकत्र येण्याच्या प्रक्रियेला २४ वर्षापूर्वी सुरवात झाली. आता परस्परांमध्ये विश्वास निर्माण करून एकत्र राहूया, ज्ञातीचं तेज वृद्धिंगत करूया.

Continue reading “Editorial (October – December 2005) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (July – September 2005) संपादकीय

संपादकीय

‘ज्ञान हे महत्वाच साधन खंर; पण त्याचा वयाशी कांहीही संबंध नाही. वय आपोआप वाढत, ज्ञान वाढायला मात्र प्रयत्न करावा लागतो.वाढत्या वयाबरोबर माणसाला अधिकाधिक ज्ञान प्राप्त व्हायला हवं, पण हे नेहमीच घडतं असं नाही. वृद्ध मनुष्य आदरणीय आहे हे मान्य, पण हे वृद्धत्व शारीरिक नव्हे तर बौद्धिक असायला हवं.

वाढत्या वयाबरोबर माणसाचे केस पिकतात पण त्यामुळे त्याला वृद्धत्व येत नाही. ते वाढत्या बुद्धीने येत. जो वयाने लहान आहे पण ज्ञानी आहे त्याला देव खरा वृद्ध मानतात, कारण त्याच्यात बुद्धीचं वृद्धत्व आहे – वयाचं नसलं तरी!
मोठ्या वयाबद्दल आदर दाखवायचा ते तेवढी बौद्धिक लायकी असेल तर! अन्यथा हा आदर दाखवण्याच कारण नाही, आणि नुसत्या वायोवृधाला तो मागण्याचा अधिकारही नाही.

उपरोक्त विचारधन एका अनामिकेच्या ग्रंथसंपदेतील असून ते सुमारे गेल्या साताकातील आहे. समाजात कांही विचारवंत असे असतात की जे काल आणि आजच्या सामिक्षेबरोबरच उद्याचाही विचार विशेषत्वाने करतात. प्रत्येक मागच्या पिढीला पुढच्या पिढीबद्दल फारशा आशा असतातच असं नाही. त्यांचं काय आणि कसं होणार याच्या चिंतेमध्ये ते असतात.

Continue reading “Editorial (July – September 2005) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (April – June 2005) संपादकीय

संपादकीय

‘दान देणे ते गुप्तपणे; आल्या अतिथीचा सन्मान करणे, कोणाचे प्रिय अथवा उपकार केले तर त्याचा चारचौघात उल्लेख न करणे; संपत्तीचा गर्व न करणे; दुसऱ्याविषयी टवाळ्या न करणे इत्यादि हे असे तलवारीच्या धारेसारखे तीक्ष्ण व्रत थोरांना कोणी नेमून दिले? नेमून देण्यास ते काय सांगकामे आहेत? त्यांचा हा स्वभावच आहे.’

कविश्रेष्ठ राजा भर्तृहरि रचित ‘शतकत्रयी’ या काव्यसंग्रहातील ‘नीतिशतक’ या विभागात अनेक उत्कृष्ट काव्यपंक्ती व अवतरणे आहेत. नितिमत्तेविषयी चाड असणाऱ्या प्रत्येकाने या शतकत्रयीचं पारायण करायला हवं एवढी याची महती आहे.

उपरोक्त उद्घ्रुत केलेल्या पंक्ती म्हणजे ‘वामन’ पंडितांनी केलेली टीका आहे. वामन पंडितांची एकेक छंदबद्ध अवतरण वाचली आपण मराठी भाषिक आहोत आचा अभिमान अधिक दृढ होतो. असो!

Continue reading “Editorial (April – June 2005) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (January – March 2005) संपादकीय

संपादकीय

Maharshi Vyasa Says,

“I am screaming at the top of my voice with both
arms-upraised, why are you not carrying your duties?
You are bound to get everything in life by
doing your duties; wealth, pleasure and all.
Alas! None seems to be listening at me”.

नुकतंच एक छान पुस्तक वाचनात आलं, त्यातीलच हा वर दिलेला उतारा आहे. पुस्तक जीर्णावस्थेत असल्याने त्याचे लेखक व शीर्षक कळले नाही पण ज्ञानानी समृद्ध आणि विचारांना मार्गदर्शक असं ते पुस्तक वाचून भारावून गेलो. पानं उलटताना ती फाटावीत अशी अवस्था होती म्हणून पुन्हां पुन्हां वाचन झालं नाही पण त्यामुळे रुखरुख मात्र लागून राहिली.

Continue reading “Editorial (January – March 2005) संपादकीय” »

Continue Reading Post

Editorial (October – December 2004) – संपादकीय

संपादकीय

ज्ञाना, ज्ञाना, अरे विवेका, किती दाविता प्रौढी |
न चले तुमचे कांही जेंव्हा स्वभाव मनुजा ओढी ||

मनुष्य स्वभावाचं एवढं चपलख वर्णन क्वचितच कुणी केलं असेल. ‘ वामन पंडितांचं’ असं नेमकं बोट ठेवणारं अवतरण मला पदोपदी आठवतं. त्याची कारणं प्रासंगिक, सामाजिक, वैयक्तिक आणि कोणतीही असतील, ती ज्याची त्यांनी शोधावीत. हा विषय वादाचाही असू शकेल. आपल्या म्हणण्याचं, वागण्याचं समर्थन तर जवळपास प्रत्येकजणच करतो. पण हे सगळ गृहीत धरून खंर तर या अवतरणाच्या मळाशी जायला हवं.

ज्ञान व ज्ञानी कशाला आणि कोणाला म्हणायचं याचा सुस्पष्ट विचार प्रत्येकानेच करावा. आयुष्यात कोणतीही कृती करताना विचार आधी आणि मग कृती असं घडायला हवं पण बऱ्याच अंशी नेमकं उलट घडतं. विचार व कृतीची सांगड अविचारानेच घातली जाते. इथेच विवेकाची कास धरायला हवी. विचारांच्या गलबल्यातून विवेकाचं अमृत पाझरायला हवं. बुद्धिमत्तेची जोड जेंव्हा त्याला मिळते तेंव्हाच ती कृती सरस ठरते.
Continue reading “Editorial (October – December 2004) – संपादकीय” »

Continue Reading Post